Wirtualny Wschód Wolnomularski

Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Europy jest niewątpliwie Rewolucja Francuska. Pośród czynników, które spowodowały rewolucję były m.in. pretensje społeczeństwa do monarchii absolutnej i systemu feudalnego, bieda spowodowana spadkiem cen produktów rolnych i nierówności prawne pomiędzy bogatą szlachta i biedną klasą ludu. Nowe nurty ideologiczne z tzw. okresu oświecenia stworzyły fundamenty do nowej wiary pod hasłem Wolność, Równość, Braterstwo. Zrodziła się idea rzeczpospolitej ludowej która po 10 lat wojen powstała w 1799 r. Wiara w wolność, równość i braterstwo ludzkości była nie tylko inspiracją dla innych krajów w Europie XIX wieku, ale stworzyła odniesienie d la innych rewolucji społecznych w XIX i XX w.

Bardzo często rozmawiamy o przeszłości masonerii, wspominamy naszych wielkich braci i siostry oraz ich dokonania. Patrzymy za siebie, ale mało rozmawiamy o tym, co przed nami, dokąd zmierzamy i jakie powinny być nasze cele – co najwyżej pada hasło „szczęście powszechne ludzkości”! Ale co to znaczy i jak do tego dojść?

Nowoczesna masoneria rozkwitła na bazie Oświecenia. Targana wojnami i konfliktami XVIII-wieczna Europa, zdominowana przez feudalne absolutyzmy stanęła w martwym punkcie. Nowy ruch społeczny propagujący kult PRAWDY, PIĘKNA i DOBRA szybko zyskał zwolenników. Wzorowany na dawnych korporacjach zawodowych propagował budowę nowego porządku w oparciu o samopoznanie i samodoskonalenie. Nowoczesne bractwo skupiające na równych zasadach ludzi bez względu na pochodzenie, stan, religię czy narodowość było wyzwaniem dla feudalizmu opartego na kastowym porządku. Wolność, Równość i Braterstwo – aczkolwiek rozumiane w specyficzny sposób, było hasłem do zmian i budowy nowej, lepszej przyszłości.

Rewolucja republikańska – obalenie lub reforma monarchii, budowa demokracji liberalnych była efektem rozwoju ruchu masońskiego. To masoni byli awangardą zmian społecznych i politycznych na całym świecie. To masoni zbudowali społeczeństwo obywatelskie – największe osiągnięcie naszej cywilizacji. Nie ma kraju, ruchu politycznego czy społecznego, na którym masoni i rozwijane przez nich wartości nie odcisnęłyby znaczącego piętna.

Słowo-hasło „braterstwo” jest niesłusznie kojarzone z okresem Rewolucji Francuskiej i Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 26 sierpnia 1789, czy z Konstytucją z 3 września 1791. „Braterstwo" jest hasłem Wiosny Ludów. Pojawia się dopiero w Konstytucji z 4 listopada 1848 r w jej art. IV-tym. VII-mym i VIII-mym.

Dla nas wolnomularzy, znaczenie słów brat i braterstwo ma sens nie tylko symboliczny i warto znać ich odległe pochodzenie.

Najstarsza literatura grecka przedstawia braterstwo jako uczucie i relację skomplikowaną i tragiczną. Ilustrują to losy synów Edypa, którzy polegli w bratobójczej walce o schedę w Tebach; synów Ajakosa, którzy z zazdrości zamordowali swojego przyrodniego brata czy historia żądnego zemsty Tiestesa, który zgwałcił własną córkę i wykorzystał swego syna-wnuka do zgładzenia brata Arteusa.

Moja deska została zainspirowana wizerunkiem koguta, z którym to miałem okazję spotkać się w „celi rozmyślań” i który skądinąd od dawna wzbudza moją sympatię z racji urodzenia właśnie pod znakiem koguta według horoskopu chińskiego.

Kogut, którego korzenie wywodzą się z Azji, od ponad pięciu tysięcy lat towarzyszy rodzajowi ludzkiemu i dziś można spotkać go niemal w każdym zakątku ziemi, w którym człowiek żyje. Nie przypadkowo więc jest także wszechobecny w kulturze jako ptak symboliczny.

Jego wojowniczą naturę, ludzie zauważyli i wykorzystywali już w najdalszej przeszłości, co potwierdzają chociażby wzmianki o kogucich walkach w tekstach chińskich z I w p.n.e. Dlatego kogut jako ptak odważny i waleczny, w kulturze chińskiej miał między innymi moc odpędzania zła. Wizerunek czerwonego koguta chronił dom przed pożarem, a wizerunek białego, umieszczany na trumnach, przepędzał demony.

Poza fartuchem i parą rękawiczek na ubiór wolnomularza składa się jeszcze kilka dodatkowych elementów, z których nie wszystkie noszone są przez szeregowych członków masońskiego bractwa. Wśród nich należy wymienić: kapelusz, szarfę, satuar oraz klejnoty.

Zachowała się bogata dokumentacja potwierdzająca, iż od wczesnych czasów bracia masoni nosili kapelusze podczas posiedzeń lożowych. Reguła ta nie dotyczyła oczywiście wszystkich wolnomularzy, gdyż zgodnie ze starą tradycją cechową przywilej ten przysługiwał wyłącznie pełnoprawnym członkom stowarzyszenia. Rozbudowa stopni do trzech i wyraźne rozróżnienie między czeladnikiem a mistrzem doprowadziły do tego, iż nakrycie głowy pozwolono nosić tylko osobom posiadającym co najmniej trzeci stopień wtajemniczenia symbolicznego. Uczeń nie miał do tego prawa, a czeladnik, choć otrzymywał po inicjacji cylinder, to nie mógł nosić go w trakcie prac świątynnych. Symbolika kapelusza sprowadzała się przede wszystkim do podkreślenia równości i niejako stanowiła swego rodzaju przeciwwagę dla powszechnego zwyczaju zdejmowania nakrycia głowy przed osobą wyższego stanu. W loży wszyscy noszący kapelusz byli równi bez względu na stan, religię, pochodzenie i majątek. Miały miejsce jednak wyjątki od tej zasady – członkiem bractwa wolnomularzy nie mógł zostać niewolnik, dlatego kapelusz stał się synonimem kolejnej ważnej cechy masonerii – wolności. Zwyczaj jego noszenia był szczególnie kultywowany w tradycji anglosaskiej, niemieckiej, francuskiej oraz skandynawskiej. Współcześnie cały czas jest on elementem masońskiego stroju, niemniej niektóre obediencje i obrządki, jak np. popularny ryt francuski zrezygnowały z obowiązku noszenia go.

Kogo i w jaki sposób przyjmowano do B'nei B'rith "Solidarność"? Nie przyjmowano tych, którzy nie ukończyli 24 lat lub przekroczyli 60. rok życia. Wyjątek stanowiły osoby zaopatrzone w karty odejścia z innych stowarzyszeń B'nei B'rith. Przyszły członek Zakonu powinien był wykazywać się niekaralnością oraz nieskazitelnym charakterem. Podanie o przyjęcie - w formie pisemnej - wnosił jeden z członków, dysponując poparciem drugiego członka. Na posiedzeniach Stowarzyszenia prezydent udzielał podstawowych informacji o kandydacie oraz członkach, którzy go zgłosili i rekomendowali. Każdy z kandydatów wypełniał kwestionariusz zawierający pytania dotyczące m.in. stanu cywilnego, wykształcenia, źródeł utrzymania i przestrzegania prawa państwowego. Zwraca uwagę fakt, że w formularzu zawierającym dziesięć pytań aż dwa dotyczyły stanu zdrowia. Dodatkowo od kandydata wymagano przedłożenia wystawionego przez lekarza świadectwa zdrowia fizycznego i umysłowego. Oczekujący na przyjęcie podlegał dyskretnej, aczkolwiek skrupulatnej kontroli, którą przeprowadzali trzej reszerszenci. Badano przede wszystkim wiarygodność informacji, które udzielił kandydat, oraz opinię, jaką się cieszył pod względem prywatnym i zawodowym. Sprawdzano, czy posiada odpowiedni "stopień wykształcenia duchowego", finanse i wolny czas, aby móc sprostać wymaganiom, jakie loża stawiała przed swoimi członkami.

Czytaj artykuł w Gazecie Wyborczej Kraków