Z profesorem Andrzejem Nowickim, od 13 lipca 1997 roku Wielkim Mistrzem Wielkiego Wschodu Polski, rozmawia Wojciech Giełżyński.
— Telewizja parokrotnie poświęciła masonerii duże, budzące zainteresowanie programy. Ich przewodnim motywem były stosunki masonerii z Kościołem. Czy pan uważa, że to dla masonerii problem numer jeden?
— Masoneria jest zróżnicowana, zwłaszcza w kwestii stosunku do religii. Cała masoneria jest wprawdzie tolerancyjna, ale znaczna jej część przyjmuje wiarę w Wielkiego Budowniczego Wszechświata oraz przysięga na Pismo Święte. Gdyby nie to, zapisałbym się do masonerii 70 lat temu... To była dla mnie zasadnicza przeszkoda, ponieważ od 13 roku życia jestem zdecydowanym ateistą i nigdy — a mam lat 80 — nie pojawiła się we mnie pokusa, żeby wrócić na łono Kościoła katolickiego lub związać się z inną religią. Gdyby we wszystkich nurtach masonerii, jej obediencjach, obowiązywała wiara w Wielkiego Budowniczego — nigdy bym do niej nie wstąpił. Na szczęście w Polsce wznowiony został Wielki Wschód, związany ze świecką masonerią francuską. On przyjmuje i wierzących, i ateistów; mają równe prawa. U nas mason przysięga na Białą Księgę z pustymi kartkami, co rozrywa związki wolnomularstwa z określonymi wyznaniami — związki stojące w sprzeczności z jego uniwersalnym charakterem. Przesuwa również akcent z wierności temu, co kiedyś zostało napisane, na to, co my mamy do napisania. Białe kartki oznaczają dla masona obowiązek budowania nowej kultury. Polski filozof Bronisław Trentowski lansował tę wspaniałą myśl w latach 60. zeszłego stulecia.
27 maja 2009 r. Profesor Andrzej Nowicki obchodzi 90-lecie urodzin oraz 70-lecie pracy naukowej. W imieniu redakcji Wirtualnego Wschodu przekazuję Wielkiemu Mistrzowi życzenia wielu nowych myśli, natchnień i siły do dalszej pracy, a także stałej obecności kulturotwórczej Ateny w polskim wolnomularstwie.
Andrzej Nowicki z masonerią związany jest od roku 1994 (inicjowany w loży Europa). Był pierwszym Wielkim Mistrzem Wielkiego Wschodu Polski, pełniąc następnie funkcję Wielkiego Mistrza przez cztery kolejne lata (1997-2001). Obecnie jest Honorowym Wielkim Mistrzem WWP. W roku 1997 opublikował książkę Filozofia masonerii u progu siódmego tysiąclecia (s. 374). Był także wiceprezydentem Polskiej Grupy Narodowej Uniwersalnej Ligi Masońskiej (UFL) oraz członkiem Rady Programowo-Naukowej czasopisma "Wolnomularz Polski". W 1997 r. na jego wniosek postać Ateny znalazła się na pieczęci WWP, gdyż, jak uzasadniał, Atena jest dla masonów:
personifikacją Wolnej Rozumnej Myśli,
personifikacją pracy naukowo-badawczej i twórczości artystycznej,
personifikacją racjonalizmu i humanizmu,
personifikacją Kultury rozumianej jako świat twórców realnie obecnych w świecie cudownych dzieł ludzkich mózgów i ludzkich rąk,
personifikacją tej zjednoczonej Europy, którą chcemy zbudować na fundamencie najceniejszych wartości cywilizacji europejskiej; tych wartości, które pojawiły się u wielkich myślicieli starożytnej Hellady. [24.12.1996]
Od grudnia 2008 pisze dzieło swojego życia - Atena Creanda. W pierwszej części książki omawia wszystkie formy obecności PALLADY-ATENY-MINERWY-SOFII w poezji, filozofii, malarstwie, rzeźbie, muzyce kultury światowej ostatnich trzech tysięcy lat (włącznie z kulturą chińską), w drugiej części tworzy własny portret ATENY (której jeszcze nie ma). Bogini ta istnieje tylko jako PERSONIFIKACJA AKTYWNOŚCI KULTURALNEJ, jest to tym samym całkowicie świecka ATEISTYCZNA RELIGIA KULTURY jako wartości najwyższej. Książka ta jest równocześnie częścią zbudowanego przez Filozofa systymu filozofii, systemu ergantropijnej inkontrologii - mianowicie jest ERGANTROPIJNĄ AKSJOLOGIĄ.
10 lat temu, z okazji 80 urodzin, Andrzej Nowicki, jako Wielki Mistrz WWP, wygłosił odczyt dla sióstr i braci, którego streszczenie poniżej publikujemy... [Kamil Racewicz]
W loży wolnomularskiej pracującej według tradycyjnych zasad jednym z Trzech Wielkich Świateł – obok cyrkla i węgielnicy jest Księga Świętego Prawa. Księga ta symbolizuje objawioną Wolę Bożą, a w połączeniu z węgielnicą i cyrklem obrazuje poszukiwania ostatecznej prawdy w świętym tekście. W zależności od rodzaju obrządku i tradycji danego kraju, może być nią Biblia lub też inna Święta Księga jednej z wielkich religii światowych. Inicjowany do loży zwykle składa przysięgę na Świętą Księgę tej religii, którą wyznaje lub która jest mu najbliższa. Najczęściej spotykaną w lożach na świecie Księgą Świętego Prawa jest Biblia, podczas prac rytualnych otwarta na pierwszej stronie Ewangelii według św. Jana.
Z racji tego, że wcześniej do loży wolnomularskiej nie mógł zostać przyjęty nikt, kto nie utożsamiał się z podstawowymi prawdami teistycznymi zawartymi w Księdze Świętego Prawa, wolnomularstwo francuskie postanowiło dokonać radykalnego kroku: otworzyć swoje warsztaty dla ateistów, jak również innych osób, zupełnie niezależnych od jakichkolwiek religii czy dogmatów. Na konwencie Wielkiego Wschodu Francji w 1877 r. przegłosowano wniosek ówczesnego Wielkiego Mistrza – pastora Fréderica Desmonsa, który postulował zniesienie wymogu wiary kandydata w Istotę Najwyższą, rezygnując w ten sposób z wzywania "Wielkiego Budowniczego Wszechświata" podczas rytualnych prac lożowych. Decyzję tą motywował tym, iż wolnomularstwo winno opierać się na absolutnej wolności sumienia i byłoby jego naruszeniem stawianie kandydatom nakazów religijno-dogmatycznych, które nie powinny mieć miejsca w wolnomularstwie, bowiem nie jest ono religią. Godnym podkreślenia jest to, że sam inicjator był chrześcijaninem-kalwinistą, świadomym jednak, że – jak argumentował – fakt, iż ktoś wierzy w Boga, nie jest gwarancją tego, że osoba ta jest szlachetnego charakteru, tak samo jeśli ktoś jest ateistą, to nie musi być automatycznie łajdakiem. Najważniejsze jest to, aby wolnomularz był człowiekiem szlachetnym, a na to osoby religijne nie posiadają przecież monopolu.
Gdyby angielski mason odwiedził miejsce, które określić mógłbym mianem przeciętnej belgijskiej loży, prawdopodobnie rozpoznałby kilka rytualnych elementów tam używanych. Poza tym istnieje duża szansa, że poczułby się jakby przebywał na innej planecie. Fakt przebywania na kontynencie miałby w tym swój udział, jednak nie byłaby to kwestia kluczowa. W rzeczy samej, na przestrzeni wieków wolnomularstwo w krajach takich jak Belgia, Francja i kilku innych przeszła specyficzną ewolucję, która w efekcie pozbawiła ją wielu cech charakterystycznych dla masonerii anglosaskiej i związanych z nią obediencji. Można by pokusić się nawet o pytanie, czy aspekty inicjacji dotykają tych samych spraw. Były czasy w których ta kontynentalna różnorodność, określana czasem mianem masonerii romańskiej, nazywana była „odejściem” od jednej jedynej autentycznej „marki”, którą miała być ta o angielskim charakterze, bądź ta rozpoznawana przez Wielką Zjednoczoną Lożę Anglii (UGLE) jako „regularna”.
W świecie wolnomularskim nazwa „Wielkie Kolegium Rytów” znalazła zastosowanie w przypadku co najmniej dwóch większych organizacji masońskich na świecie. W Europie stosowało je przez długi czas Stowarzyszenie Masońskie Stopni Wyższych (org. fr. Grand Collège Des Rites. Assocation Maçonnique Des Hauts Grades), czyli specjalna jednostka Wielkiego Wschodu Francji zarządzająca rytami stopni wyższych i sprawująca ogólny nadzór nad wiedzą wolnomularską oraz nauką rytuałów, rytów i systemów. W formie obediencyjnej istniało począwszy od 1826 r. aż do 1998 r., kiedy to rozpadło się na kilka autonomicznych organizacji.
Aby pełniej przedstawić Wielkie Kolegium Rytów GOdF należałoby cofnąć się aż do roku 1804 r., kiedy to powstała w ramach Wielkiego Wschodu Francji jednostka zwana Wielkim Dyrektoriatem Rytów (Grand Directoire des Rites). Składał się on z tylu sekcji, ile rytów wyższych stopni funkcjonowało w środowisku Wielkiego Wschodu Francji. Członkostwo było zastrzeżone dla urzędników Wielkiego Wschodu lub jego reprezentantów, posiadających najwyższe stopnie swego rytu. Zadaniem Wielkiego Dyrektoriatu Rytów było sprawowanie pieczy nad wyższą wiedzą wolnomularską, dogmatyką rytów. Nie miał on jednak prawa do ingerencji w sprawy lóż symbolicznych Wielkiego Wschodu Francji, zaś jego członkowie nie korzystali z żadnych prerogatyw ani też pierwszeństwa w Zgromadzeniach Generalnych Grand Orientu. Stał się on zalążkiem dla powołanego w 1826 r. Wielkiego Kolegium Rytów. Daniel Ligou opisuje następująco jego powstanie:
16 maja 2009 miało miejsce zapalenie świateł kolejnego warsztatu WWP – loży „Kultura” na Wschodzie Warszawy. W uroczystości brał udział Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu Francji , Pierre Lambicchi , w towarzystwie dygnitarzy Zakonu.
Po zapaleniu świateł loży Galileusz na Wschodzie Bydgoszczy, była to druga erygacja warsztatu wolnomularskiego WWP w tym roku, i nie ostatnia z planowanych.
Po przybyciu do Warszawy goście z Francji wzięli udział w obustronnych rozmowach WWP-WWF dotyczących perspektyw rozwoju wolnomularstwa liberalnego w Europie Wschodniej.
Rytualne prace poprzedziła konferencja poświęcona problemom laickości państwa i życia społecznego. Referaty wprowadzające do dyskusji wygłosili: dr Paweł Borecki z Katedry Prawa Wyznaniowego Wydziału Prawa i Administracji UW oraz Jerzy Piątek, działacz ruchu laickiego.
W konferencji udział wzięli wolnomularze polscy oraz przedstawiciele zaprzyjaźnionych organizacji. W ramach dyskusji Wielki Mistrz WWF wskazał na niektóre problemy utrudniające utrzymanie neutralności światopoglądowej państwa. Jednocześnie podniósł kwestię komunitaryzmu - nabierającego sił w Europie.
W pracach rytualnych wzięły udział delegacje zagranicznych potęg masońskich. Obok Wielkiego Mistrza WWF obecni byli Patrice Billaud – Wielki Sekretarz ds. Zagranicznych WWF; Roger Roche – przewodniczący Komisji Tożsamości Wolnomularskiej przy WWF; Michel Klich – kanclerz Wielkiej Kapituły Generalnej Rytu Francuskiego . Obecna była także trzyosobowa delegacja reprezentująca Wielkiego Mistrza Wielkiej Loży Włoch (obediencja Piazza del Gesu Palazzo Vitelleschi), Luigi Prunetiego . Poza tym przedstawiciele innych lóż i obediencji działających w Polsce – m.in. loża Gabriel Narutowicz na Wschodzie Krakowa (WWF), loża Prometea na Wschodzie Warszawy (Wielka Żeńska Loża Francji), Konstytucja 3 Maja na Wschodzie Warszawy (Droit Humain), oraz lóż WWP (Wolność Przywrócona, Nadzieja, Trzej Bracia, Europa, Galileusz).
Przed symbolicznym zapaleniem świateł nowej loży, w obecności wszystkich zebranych gości, Wielki Mistrz WWP, Waldemar Gniadek, wręczył patent założycielski dla nowego Trójkąta WWP – „Moria” na Wschodzie Rygi (Łotwa). Powstanie Trójkąta na Wschodzie Rygi ma stanowić początek działań Wielkiego Wschodu Polski poza granicami naszego kraju, mających na celu wspomaganie rozwoju wolnomularstwa w krajach byłego bloku wschodniego.
Na czele nowo powstałej loży „Kultura” stanął Wojciech Giełżyński , znany dziennikarz i działacz społeczny. Po ceremonii zaprzysiężenia go na czcigodnego mistrza loży zadeklarował, iż nowy warsztat – zgodnie z ideałami paryskiej „Kultury” – koncentrować się będzie przede wszystkim na kluczowych problemach życia społecznego kraju. W końcowej części prac Michel Klich – kanclerz Wielkiej Kapituły Generalnej Rytu Francuskiego przedstawił pozytywny raport o regularyzacji działającej od pewnego czasu niezależnie loży Pierre et Marie Curie na Wschodzie Lille/Warszawa.
Wszystkie strony zadeklarowały wolę bliższej wzajemnej współpracy, partnerstwa i pomocy, co powinno zaowocować wzmocnieniem Wielkiego Wschodu Polski oraz wolnomularstwa liberalnego w środkowo-wschodniej Europie.
Miesiąc maj 2009 Wielki Wschód Francji poświęca pamięci dzieła Karola Darwina, organizując konferencje w ramach Cyklu Karola Darwina. Temat został podjęty w związku z odwrotem od racjonalnego myślenia, w szczególności w związku z działaniami sekt i atakami relatywistów, którzy przedstawiają odkrycia naukowe jako zwykłe opinie bądź podważają coraz częściej edukację naukową młodzieży. Wielki Wschód Francji zaprasza na trzy konferencje otwarte dla każdego naświetlające powyższy problem.
Wielki Mistrz WWF, Pierre Lambicchi, oraz członkowie Rady Zakonu, we współpracy z Ligą Edukacji, Unią Racjonalistyczną oraz Stowarzyszeniem Przyjaciół Pałacu Odkryć mają przyjemność zaprosić na publiczną konferencję pt. KREACJONIZM, która odbędzie się w dniu 23 maja w Hotelu Cadet. Prelegentami konferencji będą:
- Guillame Lecointre, profesor ewolucjonista, dyrektor departamentu Systematyki i Ewolucji w Muzeum Narodowym Historii Naturalnej
- Guy Lengagne, były minister i profesor, który opracował raport „Zagrożenia kreacjonistyczne w edukacji"
- Katarzyna Picard, przewodnicząca Unii Narodowej Stowarzyszenia Obrony Rodzin i Indywidualnych Ofiar przed Sektami - UNADFI, była posłanka socjalistyczna, współautorka głośnej ustawy "About-Picard" przeciwko sektom, które godzą w prawa człowieka i podstawowe wolności
Konferencji towarzyszyć będzie wystawa przygotowana przez Międzynarodowy Instytut Karola Darwina.
Kontakt do osoby zajmującej się w Radzie Zakonu WWF wpływami sekt:
Andrzej Nowicki z masonerią związany jest od roku 1994 (inicjowany w loży Europa). Był pierwszym Wielkim Mistrzem Wielkiego Wschodu Polski, pełniąc następnie funkcję Wielkiego Mistrza przez cztery kolejne lata (1997-2001). Obecnie jest Honorowym Wielkim Mistrzem WWP. W roku 1997 opublikował książkę 
W loży wolnomularskiej pracującej według tradycyjnych zasad jednym z 
W świecie wolnomularskim nazwa
