Wolność, Równość i Sprawiedliwość Społeczna

W roku 1997, dwadzieścia lat temu pierwszy Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu PolskiAndrzej Nowicki – tak odpowiedział na ankietę redakcji „Wolnomularza Polskiego“:

Jakie treści powinny być wpisane w hasła Wolności, Równości i Sprawiedliwości Społecznej?

W pojęciu WOLNOŚCI powinny się mieścić:
– niepodległość, suwerenność i nienaruszalność granic naszego państwa; niezależność od obcych mocarstw, uważających nasz kraj za strefę własnych wpływów; brak obcych wojsk na terenie naszego kraju,
– odebranie aparatowi bezpieczeństwa kontroli nad życiem politycznym, społecznym, kulturalnym i prywatnym; zakaz korzystania z usług donosicieli,
– brak cenzury i innych form kontroli prasy, publikacji i widowisk, a także listów i rozmów telefonicznych,
-brak ograniczeń w nawiązywaniu i rozwijaniu kontaktów międzynarodowych, w przepływie książek, czasopism, informacji,
– wolność badań naukowych i twórczości artystycznej,
– autonomia szkół wyższych,
– wolność słowa i druku, zgromadzeń i manifestacji,
– wolność zrzeszania się i tworzenia partii politycznych, organizacji społecznych, związków zawodowych; brak represji za działalność opozycyjną,
– wolność od „roli kierowniczej” jakiejkolwiek partii,
– wolność od kontroli życia politycznego, społecznego, kulturalnego i prywatnego przez instytucje kościelne,
– wolne, demokratyczne wybory do parlamentu i samorządów,
– obrona praw obywateli przed samowolą urzędów państwowych,
– obrona praw mniejszości przed nadużywaniem władzy ze strony większości,
– prawo do zamieszkania i podjęcia pracy w dowolnym kraju.

W pojęciu RÓWNOŚCI:
-zagwarantowanie wszystkim możliwości aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym i w sprawowaniu władzy,
– równość wszystkich wobec prawa,
– równe szansę dla wszystkich dzięki powszechnemu obowiązkowi szkolnemu (w zakresie szkoły podstawowej i średniej) oraz dzięki umożliwieniu tym, którzy chcą się uczyć, podjęcia i ukończenia studiów wyższych,
-świeckość państwa, szkolnictwa, służby zdrowia; brak jakiejkolwiek dyskryminacji mniejszości etnicznych, wyznaniowych, światopoglądowych,
– równe prawa dla.kobiet,
– powszechne prawo do pracy; równa płaca za równą pracę.

W pojęciu BRATERSTWA:
– praca nad podnoszeniem umysłowego i moralnego poziomu społeczeństwa; rozbudzanie potrzeby uczestnictwa w kulturze, zwłaszcza potrzeby czytania, dokształcania się i samodzielnego myślenia,
– uznawanie narodowego, językowego i kulturalnego zróżnicowania za wartość kulturalną; rozbudzanie życzliwego zainteresowania odmiennością i różnorodnością kultur,
– wychowywanie społeczeństwa w duchu szacunku dla innych narodów; zwalczanie fanatyzmu religijnego, przesądów rasowych, nacjonalizmu, przezwyciężanie europocentryzmu,
– działanie na rzecz zgodnego współżycia narodów,
– przeciwdziałanie podziałowi świata na bloki militarne i „strefy wpływów” wielkich mocarstw; potępianie wszelkich form kolonializmu, militaryzmu, agresji,
– respektowanie praw małych narodów do niepodległości, posiadania własnego języka i budowania własnej kultury,
– uznawanie prawa jednostek do odmienności, do własnych poglądów, do eksperymentowania, nowości, oryginalności,
– wspieranie organizacji międzynarodowych w poszukiwaniu skutecznych dróg do zapewniania trwałego pokoju, zapobiegania agresji i „czystkom etnicznym”,
– pomoc humanitarna dla narodów i regionów dotkniętych klęskami; dążenie do zmniejszania dysproporcji między poziomem życia w różnych krajach,
– surowe kary za szerzenie nienawiści rasowej, narodowej, wyznaniowej, za podżeganie do wojny i pogromów, za udział w aktach przemocy wobec cudzoziemców, mniejszości etnicznych i ludzi innych wyznań i poglądów.

W pojęciu SPRAWIEDLIWOŚCI SPOŁECZNEJ:
– poszukiwanie takich form ustrojowych, w których nie będzie bezrobocia, ale wszyscy, którzy chcą pracować, znajdą zatrudnienie w swoim zawodzie i zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami,
– likwidacja wyzysku zarówno ze strony państwa, jak ze strony kapitału prywatnego, obcego i rodzimego,
– kontrola społeczna nad życiem gospodarczym, nie dopuszczająca do nieuczciwego bogacenia się aferzystów, spekulantów, łapówkarzy i do rażących dysproporcji w zakresie dochodów nieuzasadnionych pracą, kwalifikacjami, wartością wytworzonych dóbr czy wkładem do kultury,
– bezpłatne szkolnictwo, bezpłatna opieka zdrowotna, zagwarantowane prawo do odpoczynku, rent, emerytur i opieki społecznej,
– obrona kultury przed komercjalizacją przez zagwarantowane ustawą i stopniowo rosnące procenty budżetu na finansowanie badań naukowych, wartościowych wydawnictw, twórczości artystycznej, muzeów, bibliotek, placówek i imprez kulturalnych.

Andrzej Nowicki: O braterskim łańcuchu i przekazywaniu ognia

Par. 1 – Jak Wielkie Drzewo ma zawsze wiele korzeni, tak każda „wielka rzecz” ma wiele początków. Dotyczy to także masonerii.

Par. 2 – Masoneria, w swojej istocie, czyli w najważniejszych ideach, które ją tworzą i które głosi wieloma językami swojej wielonarodowej struktury, jest głęboko zakorzeniona w wartościach różnych kultur. Idee i symbole masońskie znajdujemy w […], w starożytnych Chinach u Mistrza Zhuanga, w starożytnej Grecji u Pitagorasa i Platona, w starożytnym Rzymie u Lukrecjusza, w renesansowych akademiach i w filozofii współczesnej. Myśl masońska jest – wciąż rozwijanym – wytworem wielu stuleci i wielu narodów.

Par. 3 – Fałszywy obraz masonerii tworzą ci, którzy umieszczają jej początki w Anglii XVIII wieku, skracając w ten sposób jej historię o kilka tysiącleci i zniekształcając jej idee Wolności, Równości i Braterstwa Narodów przesądami ówczesnego, europocentrycznego sposobu myślenia.

Par. 4 – Z bogactwa tradycji masońskich skupimy tu uwagę na dwóch:

· na idei „przekazywania ognia” i

· na idei „braterskiego łańcucha”.

Par. 5 – Starożytną personifikacją masońskiej idei przekazywania ludziom ognia jest grecki heros („culture-hero”).

PROMETEUSZ, posiadający zresztą swoje odpowiedniki w innych kulturach. Starożytni filozofowie greccy, którzy jak Parmenides, utożsamiali „ogień” ze „światłem”, [Diels, t. I, 28 A 34] utorowali drogę interpretacji utożsamiającej przekazanie ludziom prometejskiego „ognia” z zadaniem przekazywania ludziom „światła” przez uczniów Prometeusza zwanych FOSFORAMI, czyli

Światłonoścami.

[…]

Par. 6 – PLATON posłużył się – na pierwszych stronach dialogów o Państwie – metaforą olimpijskiego znicza, światła przekazywanego uczniom przez Mistrzów – w przekładzie Władysława Witwickiego: „pochodnie będą mieli w ręku i będą je sobie z rąk do rąk podawali”. Słowa te są najbardziej zwięzłą charakterystyką istoty działalności masońskiej.

Par. 7 – W dialogu Ijon PLATON łączy pojęcie przekazywania „boskiego ognia”, cennych treści poetyckich i filozoficznych z pojęciem „magnetycznego łańcucha”, który łączy – przez kolejne Ogniwa – twórców ze słuchaczami. Twórcy „z miodopłynnych źródeł i po jakichś ogrodach muz i dolinach zbierają pieśni i przynoszą je nam jak pszczoły” (przeł. Władysław Witwicki).

Muzy są podobne do kamieni magnetycznych, które przyciągają do siebie poetów jak pierścionki żelazne i przekazują im moc przyciągania śpiewaków, recytatorów, tłumaczy, interpretatorów, a ci, z kolei, uzyskują moc przyciągania słuchaczy. Zachwyceni słuchacze również stają się magnesami zdolnymi do przekazywania swojego zachwytu i tak wytwarza się długi łańcuch braterskiej wspólnoty miłośników poezji, muzyki i filozofii, która łączy ludzi różnych narodów i różnych stuleci.

Przytoczę słowa SOKRATESA do Ijona: „w tobie mieszka jakaś boska siła, która cię porusza tak, jak w tym kamieniu, który Eurypides magnetytem nazwał a szerokie koła zwą go heraklejskim. Otóż ten kamień nie tylko, że sam przyciąga pierścionki żelazne, ale jeszcze taką siłę w nie wprowadza, że mogą znowu to samo robić, co ten kamień: inne pierścionki przyciągać tak, że nieraz, bywa, długi łańcuch na nim zwisa z żelazek i pierścieni poszczepianych, jedne z drugimi” (przeł. Władysław Witwicki). Znajomość tego tekstu pozwala głębiej rozumieć splot znaczeń „braterskiego łańcucha” w życiu lóż masońskich.

Par. 8 – W starożytnych Chinach, na przełomie IV i III wieku przed naszą erą, współczesny uczniom Arystotelesa Mistrz ZHUANG wiąże „przekazywanie ognia” z nieśmiertelnością Mistrzów. Nauczyciele nie lękają się śmierci, ponieważ żyją w swoich myślach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Mistrz ZHUANG wiedział, że uczniowie przekażą potomnym jego umiłowanie wolności, wpajanie ludziom potrzeby “swobodnej wędrówki myśli”, chodzenia swoimi własnymi drogami, życia w zgodzie z Przyrodą i troską o środowisko, umiłowanie różnorodności, przyznawanie każdemu prawa do zachowania inności, do rozwijania własnej odrębności. Mistrz ZHUANG był pewien trwałej obecności własnych myśli w kulturze, ponieważ „ogień będzie przekazywany” (Zhuangzi, ks. III, § 5j).

W oryginale chińskim myśl tę wyrażają dwa znaki:

huo chuan

Par. 9 – Znaki te współdźwięczą z fragmentem poematu starożytnego Rzymianina LUKRECJUSZA De rerum natura (ks. II, w. 79) w przekładzie Edwarda Szymańskiego:

[Chodzi o to,] „ aby przez bieg pokoleń (…)
Jasną pochodnię życia podawać ciągle dalej”
.

Słowa łacińskie wyrażające tę myśl wyryte są na włoskich medalach masońskich: ET QUASI CURSORES VITAI LAMPADA TRADUNT.

Par. 10 – Najbardziej „płomienne” wypowiedzi o przekazywaniu ognia znajdujemy w Myślach o śmierci i nieśmiertelności FEUERBACHA. FEUERBACH wyjaśnia, że „pochłaniającym ogniem jest miłość” (s. 47).

Przedmiot miłości pochłania nas, wchłania nas w siebie i sprawia, że zatraca się różnica między podmiotem i przedmiotem.

„Kochając wzywam się w coś innego, moją istotę, siebie wkładam nie w siebie, ale w przedmiot, który kocham” (s. 159) .”Nie siebie samego, ale twój ukochany przedmiot uznajesz za swoje prawdziwe ja, za swoją istotę i życie” (s. 162).

Widać to zwłaszcza na przykładzie ukochanych książek i dzieł sztuki. W spotkaniach z książkami i dziełami sztuki „nasza egzystencja łączy się nierozdzielnie z egzystencją innych (…) inni należą do naszej istoty” (s. 148). Również twórczość sprawia, że unicestwiamy granicę oddzielającą podmiot od przedmiotów, wstępujemy w „rzeczy”, które wytworzyliśmy, Twórca – według Feuerbacha — stanowi jedność ze swoimi dziełami (s. 112) i sprawia, że „są dziełami wypełnionymi duchem, mającymi duszę”(s. 112).

Podobnie jak my żyjemy myślami osób, z którymi rozmawiamy i których dzieła czytamy, tak nasi uczniowie i czytelnicy żyją ogniem naszych dzieł. Nasz związek z innymi ludźmi sprawia, że śmierć nie jest kresem naszego istnienia. „Jak początkowo istniałeś tylko w świadomości innych, tak i na koniec znów istniejesz tylko w ich świadomości” (s. 151) – jeśli warto o tobie pamiętać. „Żyjesz tylko dopóty, dopóki masz coś do przekazania” (s. 158 — cyt. wg przekładu Teresy Krzemieniowej i Mirosława Skwiecinskiego).

Par. 11 – Myśli te przejął od Feuerbacha Friedrich NIETZSCHE, łącząc myśl o realnej obecności twórcy we własnych wytworach z myślą o „przekazywaniu ognia”: „Każdego pisarza – pisze NIETZSCHE – dziwi (…) że książka, skoro się tylko od niego oddzieli, żyje dalej własnym swym życiem (…) szuka sobie czytelników, zapala życie, uszczęśliwia (…) rodzi nowe dzieła, staje się duszą nowych pomysłów i planów – krótko: żyje jak istota, wyposażona duchem i duszą (…). Najszczęśliwszy los wyciągnął autor, który, w starości, powiedzieć może, że wszystko, co było w nim z życiotwórczych, umacniających, budujących, oświecających myśli i uczuć, żyje dalej w jego pismach (dafi alles… in seinen Schriflen noch fortlebe), i że on sam jest tylko szarym popiołem, podczas gdy ogień ocalony został i poniesiony dalej (das Fetier gerettet undweiter getragen sei. Menschliches, Allzumetischliches, § 208, przeł. Konrad Drzewiecki).

***

Wiedza o wielorakich korzeniach masońskich pojęć „braterskiego łańcucha” i „przekazywania ognistego światła” powinna sprzyjać działaniom na rzecz pełniejszego otwarcia się na różnorodność kultur.

 

A*N* H*W*M* W*W*P*. 27.5.2002.

wpisano: 30.01.2011

Andrzej Rusław Fryderyk Nowicki

Andrzej Rusław Nowicki
Ur. 27.5.1919, zm. 1.12.2011. Filozof kultury, historyk filozofii i ateizmu, italianista, religioznawca, twórca ergantropijno-inkontrologicznego systemu “filozofii spotkań w rzeczach”. Profesor emerytowany, związany dawniej z Uniwersytetem Warszawskim (1952-1963), Uniwersytetem Wrocławskim (1963-1973), Uniwersytetem Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie (1973-1991). Współzałożyciel i prezes Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli oraz Polskiego Towarzystwa Religioznawczego. Założyciel i redaktor naczelny pisma “Euhemer”.

Następnie związany z wolnomularstwem. Przez cztery kadencje był Wielkim Mistrzem Wielkiego Wschodu Polski, później otrzymał tytuł Honorowego Wielkiego Mistrza.

Jego prace obejmują ponad 1200 pozycji, w tym w języku polskim przeszło 1000, włoskim 142, reszta w 10 innych językach. Napisał ok. 50 książek.

Specjalizacje: filozofia Bruna, Vaniniego i Trentowskiego; Witwicki oraz Łyszczyński.

Zainteresowania: sny, Chiny, muzyka, portrety.

:.

INTERNETOWE ARCHIWUM PROF. ANDRZEJA NOWICKIEGO (projekt w trakcie budowy)

WIĘCEJ O PROF. ANDRZEJU NOWICKIM (treści, które nie trafiły jeszcze do działu wymienionego powyżej)

*

ARTYKUŁY PROF. ANDRZEJA NOWICKIEGO NA NASZEJ STRONIE:

Jestem wolnomularzem od XVIII wieku – z Andrzejem Nowickim rozmawia Wojciech Giełżyński

Dantejskie lata profesora Andrzeja Nowickiego – Iwona Agnieszka Siedlaczek

Walka o “kulturę świecką” w pracach pierwszego przewodniczącego Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli – Norbert Wójtowicz

*

Czy istnieje filozofia masonerii? – Andrzej Nowicki

Czy istnieje filozofia masońska? – z Andrzejem Nowickim rozmawia Norbert Wójtowicz

Masoni czyli Więcej Światła. O książce Andrzeja Nowickiego ‘Filozofia Masonerii u progu siódmego tysiąclecia’ – Ignacy Jóźwiak

O braterskim łańcuchu i przekazywaniu ognia – Andrzej Nowicki

Szczęście – Miłość – Śmierć – Nieśmiertelność Andrzej Nowicki

Jakie treści powinny być wpisane w hasła Wolności, Równości i Sprawiedliwości Społecznej? – Andrzej Nowicki

Die Freimaurerei. O książce Br. Trentowskiego – Andrzej Nowicki

Trentowski jako reformator masonerii – Andrzej Nowicki

Zróżnicowanie masonerii w świetle Nowej Encyklopedii Wolnomularstwa – Andrzej Nowicki