BoSK: Wolnomularstwo męskie u progu lat 30. w Europie i Ameryce Południowej

BoSK: Wolnomularstwo męskie u progu lat 30. w Europie i Ameryce Południowej

Poniżej zamieszczamy kolejny rozdział książki Karola Wojciechowskiego “Bitwa o Sztukę Królewską“.

ROZDZIAŁ IV. NIEJASNY OBRAZ IDEOWY WOLNOMULARSTWA ŚWIATOWEGO DO LAT 30. XX W.

  1. Wolnomularstwo męskie u progu lat 30. w Europie i Ameryce Południowej

Każdy, kto spodziewa się odnaleźć precyzyjne granice ruchu masońskiego przed 1945 r., rozczaruje się, gdy spojrzy na strukturę i statystyki odnośnie wolnomularstwa na kontynencie europejskim w tym okresie. Nie tylko nie znajdziemy istniejących dziś klarownych podziałów w danym kraju na Wielkie Loży/Wschody Narodowe, pozostające w braterskich relacjach z całym wolnomularstwem anglosaskim, oraz Wielkie Wschody i Wielkie Loże liberalne, odwołujące się pod względem ideowym do zmian wprowadzonych przez nurt romański w 1877, lecz zaskoczy nas duża liczba obediencji tzw. środka (quasi-regularnych), które choć nie posunęły się tak daleko w reformach jak GOdF, to przejęły do siebie pewne postępowe akcenty (np. liberalne podejście do symbolu WBW, brak bezwzględnego wymogu wiary w nieśmiertelność duszy czy obecności Biblii na ołtarzu, rozluźnienie zakazu politycznych dyskusji). Pikanterii sprawie dodaje fakt, iż uznające się nawzajem Rady Najwyższe Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego, pozostające w braterskich relacjach z Jurysdykcją Północną i Południową USA RSDiU oraz – pośrednio także z Radami Wysp Brytyjskich – były związane personalnie i bratersko w większości przypadków z którąś z obediencji quasi-regularnych albo nawet liberalnych (Belgia, Turcja). Mogła się zdarzyć nawet sytuacja, że adept obediencji błękitnej, która nie posiadała uznania którejś z anglosaskich potęg, mógł odwiedzać braci z USA lub z Anglii na posiedzeniu lóż wyższych stopni rytu szkockiego, jeśli jego macierzysty warsztat RSDiU podlegał którejś z uznanych w skali światowej Rad Najwyższych.

Brak jasności co do statusu regularności miał miejsce zresztą nie tylko w Europie, ale i w Ameryce Łacińskiej, gdzie o wpływy walczyły ze sobą nurty liberalne oraz regularno-tradycjonalistyczne. Zwycięzcą tych bojów pozostawał jednak głównie nurt romański, który powoływał tam Wielkie Loże o umiarkowanym charakterze liberalnym, zwykle quasi-regularnym, rzadziej w pełni wzorowanych na Wielkim Wschodzie Francji. Sposoby podejścia do zagadnienia wiary w Boga i interpretacji symbolu WBW były bardzo zróżnicowane. Rozwój rytu szkockiego w Ameryce Południowej i utworzenie licznych Rad Najwyższych powiązanych personalnie z ów quasi-regularnymi obediencjami tylko umacniał de facto pozycję tych ostatnich. Liczba obediencji stricte konserwatywnych była niewielka, choć nie jest prawdą, że nie uznawały one wolnomularskiego charakteru pozostałych Wielkich Lóż i Wschodów. Pojedyncze loże liberalne czy quasi-regularne lub grupy lóż brały bowiem udział w inicjatywach tworzenia regularnych obediencji w tym rejonie i to bez jakiś dodatkowych warunków ponownej inicjacji i tworzenia warsztatów od podstaw. Dla przykładu w 1935 r. 10 lóż anglojęzycznych nieuznanego przez UGLE Wielkiego Wschodu Brazylii, za jego zgodą przyjęło dokumenty założycielskie od obediencji-matki i utworzyło jej Dystryktową Wielką Lożę. Siedzibą czterech tych warsztatów było Sao Paulo, trzech – Rio de Janeiro, a pozostałych Niteroi, Santos i Belo Horizonte. W Ameryce Płd. Najwięcej zawirowań i przegrupowań miało miejsce w Argentynie. Na tle rozbieżności dotyczących obowiązku uznania Boga z Wielkiej Loży Wolnomularstwa Argentyńskiego Dawnego i Uznanego wystąpiło w 1935 r. 16 lóż, w składzie których przeważali ateiści i agnostycy. Powołały one do życia Wielki Wschód Federalny Argentyny, do którego przystąpiła część uchodźców z WW Hiszpanii. Grupa wolnomyślnych adeptów placówek regularnej Wielkiej Loży Portoryko w 1942 r. wystąpiła z nich (wśród nich znany literat Antonio Santaella Blaneo) i utworzyła Wielki Wschód Narodowy Portoryko. Była obediencją obrządku szkockiego, a do swych zadań włączyła walkę z władzą w kraju Kościoła katolickiego oraz amerykańskim imperializmem – o wyzwolenie Puerto Rico spod jego dominacji. Przesądziło to o nieuznaniu jej za regularną przez inne Wielkie Loże na świecie.

W poniższej tabeli zestawiono obediencje, dokonując uproszczonego podziału na 3 główne nurty: w pełni regularne tj. te, które posiadają uznanie UGLE i ich konserwatyzm nie budzi wątpliwości, quasi-regularne – te, które nie odchodząc od zasadniczych pryncypiów (przynajmniej werbalnie), jednocześnie zliberalizowali (w mniejszym lub większym stopniu) swoje podejście w sprawach ideowych (zob. wyjaśnienie w powyższym akapicie) oraz liberalne czyli te, które w pełni poszły za zmianami 1877 r. i późniejszymi. Przy każdym z nurtów dodano informację, czy funkcjonowała przy danej obediencji Rada Najwyższa RSDiU. Poniższe zestawienie dotyczy obediencji męskich.

Państwa w EuropieObediencje męskie regularne z UGLEObediencje męskie pozostałe (bez Memphis-Misraim i pokrewnych)Rada Najwyższa RSDiU
 Liczba obediencjiLiczba lóż krajowychLiczba obediencji quasi-regularnychLiczba obediencji liberalnych i pozostałychOgółem liczba lóż krajowych spoza nurtu regularnego UGLELiczbaZwiązek z obediencją
Wyspy Brytyjskie353782Regularną (Wielka Loża Anglii, WL Szkocji i WL Irlandii)
Francja129135191Quasi-regularną (Wielka Loża Francji)
Belgia1251Liberalną (Wielki Wschód Belgii)
Holandia1621Regularną (Wielki Wschód Holandii)
Luksemburg11
Hiszpania 111011Quasi-regularną (Wielka Loża Hiszpanii)
Portugalia 1601Quasi-regularną (Wielki Wschód Luzytanii)
Grecja1   481Regularną (Wielki Wschód Grecji)
Turcja 1 (rozw.)271Liberalną (Wielki Wschód Turcji)
Włochy 1 (rozw.)1 (emigracja)bd.2A. Quasi-regularną – (Wielka Loża ALAM) B. Liberalną (Wielki Wschód Włoch/Rada nieregularna)
Dania i Islandia117116Quas-regularną (Wielka Loża Danii)
Norwegia11914
Szwecja130
Finlandia15
Szwajcaria1401Quasi-regularną (Wielka Loża „Alpina”)
Niemcy1017131Quasi-regularną (Wielka Loża Symboliczna Niemiec)
Austria1241Quasi-regularną (Wielka Loża Wiednia)
Czechosłowacja2331151Regularną (Wielka Loża Czechosłowacji)
Polska2261Quasi-regularną (Wielka Loża Narodowa Polski)
Jugosławia  2281Quasi-regularną (Wielka Loża Jugosławii)
Rumunia  11581Quasi-regularną (Wielka Loża Narodowa Rumunii)
Bułgaria  1111Quasi-regularną (Wielka Loża Bułgarii/Rada nieregularna)

* Opracowano na podstawie: L. Hass, „Świat wolnomularski…”, t. I… , Tabela nr 1, 1a i 3, s. 63-65, 67-68 i 101; M. Stępień, „Poszukiwacze prawdy…” (Aneks 2 Kalendarium rozwoju Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego) – por. Bibliografia.

Państwa Ameryki PołudniowejObediencje męskie regularne z UGLEObediencje męskie pozostałe (bez Memphis-Misraim i pokrewnych)Rada Najwyższa RSDiU
 Liczba obediencjiLiczba lóż krajowychLiczba obediencji quasi-regularnychLiczba obediencji liberalnych i pozostałychOgółem liczba lóż krajowych spoza nurtu regularnego UGLELiczbaZwiązek z obediencją
Meksyk11314+[4] 3251Quasi-regularną (Wielka Loża Meksyku)
Gwatemala1 161Quasi-regularną (Wielka Loża Gwatemali)
Honduras1 6
Salwador1 4
Nikaragua1 4
Kostaryka1 6
Panama191Regularną (Wielka Loża Panamy)
Kuba11991 351Regularną (Wielka Loża Kuby)
Haiti1 501Quasi-regularną (Wielki Wschód Haiti/Rada nieregularna)
Dominikana1 181Quasi-regularną – (Wielka Loża Dominikany)
Portoryko153
Wyspy Morza Karaibskiego i Saragossowego22523103
Wenezuela1+[2]321Quasi-regularną (Wielka Loża Wenezueli)
Kolumbia1+[2]101Quasi-regularną (Wielka Loża Kolumbii)
Ekwador181Quasi-regularną (Wielka Loża Ekwadoru)
Peru1241Quasi-regularną (Wielka Loża Peru)
Boliwia181Quasi-regularną (Wielka Loża Boliwii)
Paragwaj1 131Quasi-regularną (Wielka Loża Paragwaju)
Urugwaj2571Quasi-regularną (Wielka Loża Urugwaju)
Chile1611Quasi-regularną (Wielka Loża Chile)
Argentyna1+[1] 1151Quasi-regularną (Wielka Loża Argentyny)
Brazylia4+[8]3911Quasi-regularną (Wielki Wschód Brazylii)

* Opracowano na podstawie: L. Hass, „Świat wolnomularski…”, t. I… , Tabela nr 4 i 4a, s. s. 111-115; M. Stępień, „Poszukiwacze prawdy…” (Aneks 2 Kalendarium rozwoju Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego) – por. Bibliografia  rozdziału.

Kolejny rozdział:

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments