Autor: admin

wolnomularstwo.pl, 11.10.2025

Jutro (12.10.2025) mija 150 lat od dnia urodzin Aleistera Crowleya (1875–1947), słynnego okultysty, mistyka i twórcy filozofii Thelemy. Crowley (znany jako “Bestia 666” czy “Najniegodziwszy człowiek na Ziemi”) budzi kontrowersje do dziś, a jednym z mniej znanych, lecz równie fascynujących aspektów jego życia, są jego związki z Wolnomularstwem. Były to związki skomplikowane i w głównej mierze nieregularne, co oznacza, że jego przynależność i inicjacje nigdy nie zostały uznane przez główne, regularne nurty wolnomularstwa, związane ze Zjednoczoną Wielką Lożą Anglii (UGLE) czy Wielkim Wschodem Francji (GOdF).

Nieregularne Ścieżki Inicjacji

Crowley intensywnie poszukiwał wiedzy ezoterycznej i duchowego oświecenia, co naturalnie prowadziło go do organizacji o charakterze inicjacyjnym. Według jednej z relacji został inicjowany w jednej z loż Wielkiej Loży Francji (GLF), jednakże, zamiast kontynuować rozwój w ramach uznanej i legalnej loży, wybierał w kolejnych latach związki z tymi o charakterze marginalnym, podziemnym lub nieregularnym.

Jego najbardziej znacząca i kontrowersyjna inicjacja miała miejsce w Meksyku. Twierdził, że tamtejsza organizacja masońska przyznała mu 33. i najwyższy stopień Rytu Szkockiego Uznanego i Uznanego. Stopień ten jest rzadko nadawany, a jego autentyczność w przypadku Crowleya była mocno kwestionowana. Był to typowy przykład jego skłonności do angażowania się w to, co główne loże nazywały „nielegalnymi” (clandestine) praktykami.

Brak Uznania w Głównym Nurcie

Sytuacja stała się jasna, gdy Crowley próbował później przyłączyć się do regularnych lóż w Londynie i innych miejscach, korzystając ze swoich wcześniejszych inicjacji. Wszelkie próby afiliacji kończyły się odmową. Powód był prosty: jego poprzednie stopnie i członkostwa, uzyskane we Francji, Meksyku czy innych nieregularnych ciałach, były nieuznawane i uważane za nieważne.

Wolnomularstwo anglosaskie opiera się na zasadzie „regularności” (regularity), która m.in. wymaga, aby loże były utworzone pod jurysdykcją Wielkiej Loży (uznawanej przez Wielką Zjednoczoną Lożę Anglii), która ma udokumentowaną i nieprzerwaną historię. Organizacje, do których należał Crowley, nie spełniały tych rygorystycznych kryteriów, co ostatecznie zamknęło mu drogę do oficjalnego świata Masonerii.

Masoneria a Okultyzm: O.T.O.

Związki Crowleya z okultyzmem jeszcze bardziej oddaliły go od tradycyjnego Wolnomularstwa. Jego intensywne zaangażowanie w ezoterykę doprowadziło go do przejęcia kierownictwa nad Ordo Templi Orientis (O.T.O.) – Zakonem Świątyni Wschodu.

Choć O.T.O. zawiera elementy i stopnie, które nawiązują do Masonerii i innych tradycji inicjacyjnych, jest to w istocie zakon okultystyczny i ezoteryczny, który Crowley przebudował wokół swojej filozofii Thelemy. W O.T.O. wykorzystał i przekształcił struktury inicjacyjne, wplatając w nie magię seksualną i inne zaawansowane praktyki magiczne, co jest całkowicie sprzeczne z celami i charakterem regularnego Wolnomularstwa (obu nurtów – angosaskiego i romańskiego), które unika okultyzmu na rzecz rozwoju moralnego i duchowego.

Dziedzictwo Wolnomularskie Crowleya

Podsumowując, Aleister Crowley nie był wolnomularzem w tradycyjnym, uznanym tego słowa znaczeniu. Był on postacią, która poruszała się po obrzeżach ezoterycznego podziemia, wykorzystując i przekształcając masońskie formuły i stopnie dla własnych, okultystycznych celów. Jego historia jest przestrogą i jednocześnie przykładem na wyraźne różnice między Wolnomularstwem regularnym, skoncentrowanym na etyce, moralności i braterstwie, a „ezoterycznym labiryntem”, w którym poruszał się sam Crowley. Jego związki z Masonerią pozostają więc przede wszystkim historią nieuznanej afiliacji i niezaprzeczalnej fascynacji.

więcej o urodzinach Aleistera Crowleya:

150 urodziny Aleistera Crowleya

Łazęga Poznańska, 1 października 2025

Spotkanie z dr. Pawłem Fijałkowskim z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie

Na spotkanie zapraszamy 22 października (środa) o godz. 18.00 w przyjaznych wnętrzach Atelier Wimar Łazęga Poznańska. Pełny tytuł wykładu brzmi: „Golem, poznański rabin Jehuda ben Becalel Loew i masońskie utracone słowo”.

Utraconym słowem jest określenie „szem ha-meforasz”, oznaczające dosłownie: imię wydzielone, wyraźnie podane lub imię domagające się objaśnienia. Utożsamiano je pierwotnie z tetragramem, później również z imieniem Bożym zakodowanym w Księdze Wyjścia 14, 19–21, a nawet z całą Torą. Pojęcie to zostało rozpropagowane przez kabalistów, którzy próbowali oddziaływać na świat za pomocą imion boskich i anielskich. Należał do nich kabalista i alchemik Jehuda (Juda) ben Becalel Loew (Löw), który na przełomie XVI i XVII w. był rabinem w Poznaniu oraz Pradze i według legendy stworzył golema. Za pośrednictwem chrześcijańskich kabalistów i różokrzyżowców „szem ha-meforasz” zostało przyswojone przez masonerię, łączącą różne tradycje celem lepszego rozumienia świata i doskonalenia człowieka. W masońskich opowieściach o budowie Świątyni Salomona odgrywało rolę zaginionego słowa mistrzów, którego znajomość została jakoby utracona wraz ze śmiercią mistrza Hirama Abifa. Jednakże wnikliwa analiza masońskiego przekazu pozwala stwierdzić, że „szem ha-meforasz” jest w nim symbolem wiedzy, która nie została utracona, lecz jedynie okryta zasłoną nieświadomości.

Podczas spotkania dr Fijałkowski tę zasłonę nieświadomości rozedrze, byśmy zrozumieli, co zrobił kilka setek lat temu poznański rabin, którego intencje były oczywiste: chciał tylko lepszego świata. Zapraszamy wszystkich, którzy chcą tego samego.

---

Ilustracja w tle wydarzenia:
golem__1: Rabin Loew ożywia golema. Grafika Mikoláša Aleša z 1899 r. opublikowana w książce Adolfa Weniga pt.: Věnec pražských pověstí, Praga 1908 (Národní pedagogické muzeum a knihovna J. A. Komenského, Národní digitální knihovna; domena publiczna).

redakcja wolnomularstwo.pl, 03.09.2025

Poproszono nas o zaopiniowanie książki Donalda Michaela Kraiga Współczesna Magija Seksualna. Jako uzasadnienie przesłano nam kilka cytatów, z których wynika między innymi, że według wiedzy autora pierwsi wolnomularze spekulatywni, poznając tajemnice kabały, przyswoili jednocześnie arkana magiji seksualnej (Kraig podobnie jak Aleistert Crowley używa słowa Magija – magick, odróżniajac ją, jako prawdziwą sztukę magiczną od kuglarskich sztuczek, czyli “magii”). Na wielu stronach swojej książki Kraig dowodzi, że mistyka kabalistyczna wiąże się z praktykami seksualnymi, które służą wywoływaniu transu i odmiennych stanów świadomości. Twierdzi, że Franklin, Swedengborg i Mesmer, których przedstawia jako “wolnomularzy wysokich stopni” byli zaznajomieni z tymi praktykami i że wpłynęły one na ich działalność. Podobnie zwraca uwagę między innymi na treści ukryte w twórczości Williama Blake’a. Nie znamy jednak bezpośrednich dowodów na to, że Blake był członkiem jakiejkolwiek loży wolnomularskiej. Jednakże jego twórczość, zainteresowania i środowisko, w którym żył i tworzył, wykazują liczne związki pośrednie z ideami i symboliką wolnomularstwa. Na przykład stworzona przez niego postać Urizena, często ukazywana jest z narzędziami kreślarskimi i przypomina Wielkiego Architekta Wszechświata – centralną postać masońskiej kosmologii. Kraig ukazuje jeszcze wiele domniemanych powiązań między kabalą i pogańskimi tradycjami magicznymi a wolnomularstwem, ale nie wydają się nam one zbyt przekonujące.

Inną sprawą jest to, że Ordo Templi Orientis (w której podobno praktykuje się magiję seksualną, czego dotyczy osobny rozdział ksiażki Kraiga), organizacja, którą stworzyli Carl Kellner i Theodor Reuss, rozwinięta przez Aleistera Crowleya, uważała się – i być może dotąd uważa – za organizację wolnomularską. Jednak ani masoneria tradycjonalistyczna, ani liberalna nie podzielają tego poglądu.

Współczesna Magija Seksualna, tak czy owak, abstrahując od wątku masońskiego, zajmuje w polu literatury ezoterycznej miejsce szczególne – nie tyle jako przewodnik po praktykach okultystycznych, ile jako próba systematycznego przedstawienia tematu, który z założenia balansuje między tabu a duchową aspiracją. Autor stara się połączyć dydaktyczny ton z lekką ironią i popularyzatorskim stylem, przez co książka jest przystępna, choć momentami traci na głębi. Kraig podaje wiele ćwiczeń, rytuałów i przykładów, ale nie zawsze udaje mu się uniknąć efektu katalogu technik, w którym ginie spójna wizja ścieżki duchowej.

W tym kontekście warto odwołać się do popularnego wątku świętej seksualności w Kodzie Da Vinci Dana Browna. Tam seksualność, a zwłaszcza rytuał hieros gamos, zostaje przedstawiona jako klucz do tajemnicy chrześcijańskiej historii, skandalicznie reinterpretującej rolę kobiecości. U Browna seksualność jest raczej symbolem – elementem wielkiej narracji o ukrytej prawdzie, a nie praktycznym przewodnikiem po doświadczeniu duchowym. To wizja uproszczona, sensacyjna, podporządkowana dramaturgii thrillera.

Kraig natomiast traktuje seksualność dosłownie jako drogę do wtajemniczenia i oświecenia. W jego ujęciu akt erotyczny staje się kanałem energii, narzędziem pracy magicznej i praktyką duchową, która może prowadzić do przekroczenia ego. W przeciwieństwie do Browna nie chodzi o metaforę, lecz o operacyjną technikę, którą można zastosować w kontekście rytuału. Jednak Kraig, mimo deklaracji, że opisuje „praktyczną magiję”, często gubi się w balansowaniu między psychologią a mistyką – czytelnik nie zawsze ma pewność, czy mowa o rzeczywistym przeżyciu duchowym, czy o autosugestii wzmocnionej erotyką.

Książka ma więc charakter ambiwalentny. Z jednej strony odczarowuje temat, ukazując seksualność jako przestrzeń duchową, z drugiej – chwilami przypomina podręcznik dla początkujących, który bardziej obiecuje wtajemniczenie, niż faktycznie je umożliwia. Kraig nie unika uproszczeń, a jego ironiczny ton sprawia, że powaga tematu chwilami staje się wątpliwa.

W związku z polską premierą jego książki, jako redakcja portalu wolnomularstwo.pl przypominamy tylko, że niezależnie od entuzjazmu, jaki niektórzy propagatorzy okultyzmu żywią wobec wolnomularstwa, w związku z róznymi jego jakoby magicznymi źródłami, historycy akademiccy pozostają nieubłagani i studzą rozgrzane głowy…

Dla, mimo wszystko, zainteresowanych – wiecej informacji o książce można znaleźć tutaj:

Współczesna Magija Seksualna (Przedsprzedaż)

wolnomularstwo.pl, 01.09 2025

Akademia Leona Koźmińskiego zaprasza na cykl wykładów otwartych organizowanych w ramach Festiwalu Nauki.

W ramach festiwalu będzie miał wykład poświecony wolnomularstwu:

21 września (niedziela):

🔹 17:00 | sala D/200 dr Dorota Mackenzie – Między światłem i cieniem: historia i rytuały wolnomularstwa „Tajemnice Loży, rytuały i realna siła wpływu – poznaj świat wolnomularstwa między światłem a cieniem.”

Wstęp wolny! Zapisz się!

📍 Miejsce: Akademia Leona Koźmińskiego, Warszawa

Zachęcamy do wzięcia udziału!